Hieronder geven we weer hoe een opnieuw geboren, christelijke arts over de zogenaamde alternatieve geneeswijzen denkt:
Angst is een slechte raadgever
Mevrouw A. heeft al maanden erge hoofdpijn. Ze heeft er voor gebeden en ook voorbede gevraagd aan de oudsten van de gemeente, maar het helpt allemaal niet. Het huishouden gaat door. Ze moet voor man en kinderen zorgen. Helemaal opgebrand neemt ze dan maar pijnstillers in. Haar man zegt: ‘Ga toch eens naar de dokter’. Hoewel ze dit als een nederlaag ervaart, besluit ze toch maar te gaan. De huisarts hoort haar klachten aan, onderzoekt haar, kan echter niets afwijkends vinden. Op zijn vraag of ze ergens bang voor is, moet ze bekennen dat ze inderdaad erg bezorgd is over haar klachten. Zou het misschien een hersentumor kunnen zijn? De huisarts verzekert haar dat 95% van de hoofdpijnklachten niet door een lichamelijke oorzaak worden veroorzaakt. Ook passen haar klachten zeker niet bij een dergelijk ernstig ziektebeeld. Mevrouw A. is duidelijk opgelucht. De volgende dagen bidt ze vrijmoedig voor haar klachten zonder angst of spanning. Al snel gaat het beter met haar.
Vage klachten
Veel mensen bezoeken de huisarts in verband met vage klachten. Als het echte probleem boven water komt, verdwijnen de meeste klachten snel. Dit betekent niet automatisch dat je bij hoofdpijnklachten je direct door de huisarts moet laten onderzoeken. Angst voor een ziekte of erger is afkomstig van de satan. Onderken daarom duidelijk dat hij de veroorzaker is van je klachten. De juiste aanpak is daarom in de eerste plaats: die negatieve macht bestrijden. Hoofdpijnklachten kunnen echter ook een waarschuwingssignaal zijn van het lichaam dat het overbelast is. Als je dit niet onderkent, het niet rustiger aan doet en niet de tijd neemt om uit te rusten, kun je bidden tot je een ons weegt, het zal niet helpen.
Angst voor ernstige ziekten kan diep in je vreten. Het kan je leven beheersen. Een geestelijke aanpak is dan vereist. Twijfel je of zijn er objectieve redenen om aan iets ernstigs te denken, dan kan je beter advies vragen aan de dokter. Struisvogelpolitiek is nooit goed. Heb je bepaalde duidelijke verschijnsels van een ernstige ziekte, dan is het de oplossing niet om deze symptomen te ontkennen of uit de gedachten te bannen. Voelt een vrouw een knobbeltje in de borst, dan is het verstandig om dit te laten onderzoeken. Wie weet: als er niets aan de hand is, hoeft ze niet bang te zijn en er zelfs niet voor te bidden. Is het een gezwel, dan is daar een goede, medische behandeling voor. Geestelijke steun en gebed zullen als aanvulling op de medische behandeling onmisbaar zijn.
Niet erkende geneeswijzen
Behalve gebruik te maken van de officiële geneeskunde kan men zich natuurlijk ook voor het alternatieve pad kiezen. Volgens een recent rapport is er steeds meer belangstelling voor de alternatieve ‘zorg’. Men vindt het evengoed als de reguliere zorg. Ook is gebleken dat alternatieve genezingen relatief veel aanhangers hebben onder de stemmers op de zich ‘christelijk’ noemende partijen. Dat is om van te schrikken. Daarom zullen we de bekendste van deze ‘geneeswijzen’ eens nader bekijken.
Bestrijken en magnetisme van God? Nee, van de satan!
Alternatieve geneeswijzen zijn de door de officiële geneeswijze niet-erkende geneeswijzen. Ze zijn ook (nog) niet opgenomen in het basispakket van de zorgverzekeraars. Men kan hier al wel een aanvullende zorgverzekering voor afsluiten. Er is dus op dit vlak al een verschuiving: eerst geloofde men niet in deze irrationele en magische handelswijzen en dus ook niet in hun resultaten. Maar men wordt steeds toleranter tegenover deze geneeswijzen. Ook de benaming van de geneeswijze kan maskerend werken. Onlangs stond er een artikel op een website voor damesbladen met de titel: ‘Genezing door handoplegging’. Dit zou iets Bijbels kunnen suggereren (Marcus 6:5). Het artikel ging echter over magnetiseren. Zelfs goed opgeleide medici keuren het niet helemaal meer af, onder het motto:
- ‘Baat het niet, dan schaadt het in ieder geval ook niet…’
Een van de oudste alternatieve geneeswijzen is de handoplegging, respectievelijk het strijken, het magnetiseren, of de paranormale geneeswijze. Centraal in deze geneeswijze staat het geloof in een alles doordringende, subtiele vorm van energie, ook wel fluïdum genoemd.
Franz Anton Mesmer
Het woord magnetisme werd voor het eerst gebruikt door de Oostenrijkse arts F.A. Mesmer (1734-1815). Hij geloofde in een ‘kosmische kracht’, die de mens in zich op kan nemen en aan zieken kan afgeven. Daarom worden mensen die zieken proberen te genezen door strijken of handoplegging, ‘magnetiseurs’ genoemd. Tegenwoordig wil men liever van dat woord af. In onze dagen vervangt men het woord ‘magnetiseur’ liever door ‘genezer’ (Heiler, guerisseur, healer).
Over de resultaten en verklaring van deze geneeswijze stond een artikel in een medisch tijdschrift. Op grond van een aantal publicaties komt de schrijver tot de conclusie:
- Een derde van de patiënten die door magnetiseurs behandeld zijn, werden genezen,
- een derde van de patiënten ervoer verbetering van klachten,
- een derde van de patiënten werd niet genezen, het succes bleef uit.
Uit het onderzoek bleek dat ruim 30% de magnetiseur bezoekt in verband met psychische klachten (vooral nervositeit). Ruim 20% had klachten in het bewegingsapparaat en 13% had last van hoofdpijn. Het waren dus vooral mensen met psychische klachten die de magnetiseur bezochten. Heel wat mensen vinden volgens de schrijver baat bij een dergelijke behandeling. Als verklaring wordt vaak genoemd dat het suggestie is die de verbetering bewerkt…
Maar er is nog een verklaring: Een opgroeiend kind heeft behoefte aan lichamelijke aanraking, aan knuffelen. De bevrediging van deze honger is van levensbelang. Als men volwassen wordt, is deze intimiteit niet meer zo vanzelfsprekend. Toch heeft ieder mens genegenheid en contact nodig. Een handdruk of klopje op de schouder kan al helpen. Vanuit deze optiek beantwoordt de magnetiseur in bepaalde gevallen aan deze behoefte. De bestaande ‘huidhonger’ naar prikkels en genegenheid wordt in zekere mate bevredigd…
De link tussen magnetisme en spiritisme
De parapsycholoog Dr. W.H.C. Tenhaeff zei ooit dat er bepaalde ‘krachten’ een rol spelen. Een christen zal het woord magnetisme echter niet in zijn Bijbel kunnen vinden. Wat is er nu precies verkeerd aan? Het blijkt dat het verwant is met het spiritisme. Het volgende citaat uit het boek van Dr. W.H.C. Tenhaeff ‘Magnetiseurs, somnambules en gebedsgenezers’ maakt een en ander duidelijk:
- ‘We weten dat het mesmerisme (magnetisme) de weg heeft gebaand voor de 19e-eeuwse spiritistische beweging, die op haar beurt weer invloed had op geestelijke stromingen, zoals de theosofie en de antroposofie. Het merendeel van deze genezers blijkt beïnvloed te zijn door deze geestelijke stromingen, wat blijkt uit hun gesprekken met hun patiënten. Met als gevolg dat veel genezers (ieder op zijn eigen manier) aan pastorale hulp doen en dus terloops als ‘zielzorgers’ optreden. Op grond van hun spiritistische en theosofisch gekleurde levens- en wereldbeschouwingen hebben ze het vermogen om het geestelijk leven (en daarmee indirect het lichaam) van hun patiënten te beïnvloeden. Deze manier wordt bij het merendeel van de uitvoerders van de officiële geneeskunde (die steeds meer gaat lijken op puur technische handelingen) helaas als vreemd ervaren. Bij tal van genezers merkte ik gedrag op die bij mij deed denken aan de priesterartsen van vroeger’.
Er zijn dus duidelijk verbindingen tussen het magnetisme en het spiritisme. Het spiritisme wordt wel in de Bijbel beschreven én afgekeurd:
- ‘Raadpleeg geen geesten en schimmen van doden. Wie zich tot hen wendt, verontreinigt zichzelf. Ik ben de Heer, uw God’ (Lev.19:31).
Daarom gaat het gezegde ‘baat het niet, het schaadt ook niet’ voor wat betreft het magnetiseren zeker niet op. Het is een geestelijke benadering die al verboden werd in het Oude Testament. Het zoekt een oplossing voor problemen buiten Jezus Christus om.
De geestelijke wereld bestaat uit God, de goede engelen enerzijds en satan met zijn demonen anderzijds. Jezus zegt: ‘Kom allen tot Mij, die vermoeid en belast zijn en Ik zal u rust geven’. Zoekt men op een paranormale wijze genezing, dan zoekt men die buiten Jezus Christus om. De Bijbel spreekt over contact zoeken met boze geesten (1 Cor.10:20). Dit is verboden. Gezondheidsproblemen worden hierdoor niet opgelost. De werking van magnetisme is meer dan suggestie of aandacht krijgen. Er gaat een geestelijk, satanische werking van uit, die niet van God is.
Acupunctuur
Zoals bekend gaat de geneeswijze van de acupunctuur van het idee uit, dat men door middel van naalden die men beweegt, op bepaalde acupunctuurpunten de verstoorde levensenergie (yin en yang principe) kan herstellen. Zo zou men genezen van allerlei kwalen. Tegenwoordig zijn er fysiotherapeuten die via ‘dry needling’ hun patiënten denken te kunnen genezen. De theorie daar achter is dezelfde als die van acupunctuur. Pas dus op voor deze verkapte vorm van occultisme!
Wetenschappelijk gezien is de theorie van de acupunctuur niet juist. Dat er een werking van de behandeling uitgaat, staat wel vast. Vooral mensen met pijnklachten zouden zo’n behandeling zoeken. Uit een onderzoek bleek dat ruim 20% van de patiënten de acupuncturist bezochten in verband met hoofdpijnklachten en 38% met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten). Pijn is een subjectief en moeilijk meetbaar gegeven. Bij een onderzoek werd de pijnstillende werking nagegaan bij 40 patiënten met gewrichtsklachten. De ene helft van de patiënten werd volgens de klassieke Chinese leer behandeld en de andere helft met placeboprikken, dat wil zeggen het aanprikken met acupunctuurnaalden op willekeurige plekken in het lichaam. Het resultaat was dat de pijn in beide groepen aanmerkelijk was verminderd. Suggestie speelt dus een belangrijke rol.
Een nieuwe hypothese van de laatste jaren geeft mogelijk een wetenschappelijke verklaring voor de werking. Door een bepaalde stimulans zou er een stof in het lichaam gevormd worden (endorfines), die een pijnstillende werking heeft. Echter ook bij hardlopen en trimmen zegt men dat een dergelijke stof vrijkomt. Vandaar dat sporten zo’n heerlijk voldaan gevoel kan geven! Wel is duidelijk dat acupunctuur verbindingen heeft met oosterse filosofieën en bestaan er diverse dwarsverbindingen met andere oosterse en paranormale geneeswijzen.
Sterrenbeelden
Ook zouden acupuncturisten het sterrenbeeld van hun patiënten vaststellen. Op grond van deze tot nu toe bekende gegevens is de acupunctuur voor de christen niet een geschikte weg om te bewandelen. Men komt in contact met oosterse denkwijzen, die zich nooit laten combineren met het christelijke geloof.
Gebedsgenezing
Gebedsgenezing is voor velen een begrip met een negatieve klank. Het past voor hen in het rijtje van alternatieve geneeswijzen. Als zodanig wordt het ook beschreven in het boek van de arts P. van Dijk: ‘Alternatieve geneeswijzen in Nederland’. Bij ‘gebedsgenezing’ denkt men al snel aan iemand die in verband met lichamelijke kwalen naar de een of andere willekeurige samenkomst gaat met de gedachte: ‘Ik laat eens voor me bidden, baat het niet, het schaadt ook niet…’ Zo denken ook veel mensen die naar de magnetiseur of acupuncturist gaan. Het pastorale advies is echter:
- ‘Leg niet overhaast de handen op’. Wat we ook anders kunnen formuleren: ‘Laat u als gelovige niet overhaast de handen opleggen’ (1 Tim.5:22).
In een plaatselijke gemeente of samenkomst zal men dan ook liever niet spreken van ‘gebedsgenezing’. Als een kind van God ziek is, roept hij de oudsten van zijn gemeente tot zich en dezen zullen voor hem bidden. Meestal gebruikt men daarbij de term ‘voorbede’. Het geeft aan dat men bij een gemeente hoort. Men kent de oudsten en voorganger en deze personen kennen ook degene die de voorbede vraagt. Dit komt het meeste overeen met de manier zoals die beschreven staat in Jacobus 5:14.
De kritische lezer zal zich afvragen of er bij voorbede dan geen sprake van suggestie is. Ik denk het wel. Suggestie kan een positieve kracht zijn, die een grote invloed kan uitoefenen op de menselijke geest. Op zich hoeft men voor deze gedachte niet bang te zijn. Een gelovige zal echter een meerwaarde aan de voorbede toekennen. God maakt ons lichaam levend door de kracht van zijn Geest, die in ons woont (Rom.8:11). De menselijke geest kan het lichaam zo beïnvloeden, dat er positieve resultaten zichtbaar zijn. Zo kan bijvoorbeeld een persoon met een sterke geest van het roken afkomen door een wilskrachtig en vastberaden besluit om ermee te stoppen. Opnieuw geboren christenen zullen voor deze verslaving echter voorbede laten doen. Gods Geest kan de menselijke geest zo positief beïnvloeden, dat ook zij die een minder sterke geest hebben, van het roken af kunnen komen.
Voorbede
Veel klachten over de gezondheid hebben hun oorsprong in psychische problemen. Uit een huisartsenonderzoek bleek dat er verband bestaat tussen bepaalde klachten en bepaalde spanningen. Nekpijn komt vaak voor bij niet verwerkte agressie, rugpijn hangt samen met zorgen en druk, buikpijn met angst en zorgen. Er zijn veel wegen om een oplossing te vinden voor de talrijke gezondheidsproblemen, maar alternatieve geneeswijzen zijn voor christenen absoluut NIET de juiste weg om hun problemen op te lossen. Waarom zou men als christen de voorbede niet laten prevaleren?
De huisarts is de deskundige om te bezien of de klachten voornamelijk van psychische of van lichamelijke aard zijn. Bij twijfel of ongerustheid moet men niet aarzelen om hem advies te vragen. De mens heeft aandacht nodig. Veel belangstelling voor alternatieve behandelingen komt voort uit het gevoel van de mens dat er niet genoeg aandacht aan zijn klachten wordt besteed.
In de gemeente zal genoeg ruimte en tijd moeten zijn voor de mensen. De oudsten en voorganger zullen voldoende tijd moeten creëren voor gebed en voorbede. Waarom bijvoorbeeld niet een afspraak maken, in plaats van na de dienst met iedereen te bidden? Hoewel voorbede te midden van de gemeente zeker een functie heeft, zal bij ernstige ziekten een gesprek onder vier ogen meer de voorkeur genieten. Wanneer de gemeente de plaats in gaat nemen die God voor ogen heeft, zal de behoefte aan ‘alternatieven’ verdwijnen.