Een mysterie?
- ‘Zie, Ik zend tot u de profeet Elia, voordat de dag van de Heer komt, die grote en ontzagwekkende dag. Hij zal het hart van de vaders tot de kinderen terugbrengen en het hart van de kinderen tot hun vaders, opdat Ik niet zal komen en de aarde met de ban zal slaan’ (Mal.4:5,6).
In de rij mysteries en discussieonderwerpen van gelovigen uit het oude verbond staat ook het ‘probleem’ Elia. Was deze profeet tijdens zijn leven al een vraagteken en ergernis voor velen; na zijn sterven werd het alleen maar ingewikkelder. Spreken de laatste twee verzen van het Oude Testament niet over een komende Elia? En om de zaak nog ondoorzichtelijker te maken, zegt Jezus later: ‘Elia zal nog komen’. Het gaat lijken op: Hij die was, die is en die komen zal. Of heeft het daar nu juist alles mee te maken? Het is voor opnieuw geboren christenen van groot belang te proberen elke belofte te begrijpen. Zij zijn immers allemaal voor de gemeente bestemd en worden allemaal in haar vervuld.
De profeet Elia uit Tisbe
Al in de eerste groepen van de christelijke basisschool horen de kinderen de spannende verhalen over Elia. Zijn macht om regen tegen te houden of omgekeerd: het te laten plenzen, de voortdurende conflicten met koning Achab en zeker als hoogtepunt het optreden bij de berg Karmel. Het is ons echter te doen om de diepere achtergronden te leren begrijpen, of beter gezegd: vanuit welke gedachtewereld (uit welke geest) ontstaan de spektakelstukken van de bekende Godsman? Is het ook bij deze geschiedenissen niet de bedoeling om de gemeente onderwijs en inzicht te geven over haar hemelse roeping? Al deze dingen vormen samen het bestek en de bouwtekeningen van het eeuwig en blijvende evangelie. Wie de werken van genoemde profeet beter bekijkt, mag concluderen dat drie hoofdthema’s zijn handelen kenmerkten.
- Ten eerste was hij de dienstknecht van God die het (afgevallen) volk opnieuw wist te verbinden met zijn God. ‘De Heer, die is God!’, schreeuwden de Israëlieten, nadat Hij aangaf het verzoenend offer te accepteren.
- Ten tweede had hij macht over natuurwetten die bepalend waren voor leven en dood. De droogte deed mens en dier de das om.
- Ten derde bestreed en overwon hij de vijanden van God: ‘Grijp de profeten van Baäl!’ Dit zijn de belangrijkste lessen.
Elia’s bediening heeft in Israël een geweldige indruk achtergelaten. Eeuwenlang leefde hij voort in de verbeelding van zijn volk. Dit kreeg nieuwe impulsen door de uitspraak van de profeet Maleachi. Zoals de Joden wachtten op de komst van de beloofde koning, zo verwachten zij ook een (terug)komst van Elia. Heel begrijpelijk dat Israël in opschudding kwam door het optreden van allereerst Johannes de Doper en daarna van Jezus van Nazareth.
Een groot gedeelte van de sluier die de oplossing van het probleem bedekt, wordt weggenomen door het werk en de persoon van Johannes de Doper. Als de leerlingen de Heer vragen over die belofte van Maleachi, antwoordt Hij in Mattheüs 11:15, dat Elia al gekomen is in de persoon van Johannes. Inderdaad, uiterlijk lijkt het er al aardig op: een kameelharen mantel met een leren gordel. Toch is dat niet de essentie. Door Lucas 1:17 kan men meer inzicht krijgen: de wegbereider van Christus zal uitgaan in de geest en de kracht van Elia. In de geest en in de kracht! Het goddelijk ontwerp ‘Elia’ gaat niet om een zeker mens, uit Tisbe of Tokio, maar doelt op een geestgesteldheid en kracht om een duidelijk door God bedoeld plan te bereiken.
De twee getuigen – Beeld van de Zoon
Eenzelfde strekking is te vinden in de beschrijving door Haggaï over de herbouw van de tempel na de ballingschap. In Haggaï 1:14 vertelt hij hoe de Heer de géést van de tempelherstellers en van het overige volk opwekt. Diezelfde gezindheid, visie en kracht openbaart ook de eindgemeente in Openbaring 11:3. Daar wordt een volk getoond dat de tempel (gemeente) heeft opgebouwd en zelf een levende woning van God is geworden. Dit principe komt steeds weer terug in de Elia verschijningen. Gods Geest bewerkt een Eliaanse gezindheid, die bepaalde instelling, die geplande bediening waardoor het plan van God wordt gerealiseerd. God wekt dit in de mens op.
Bekering en de doop IN water door Johannes
Deed de mens Johannes dan dezelfde werken als Elia? Zeker. Allereerst wees hij op het offer van verzoening. In zijn geval het Lam van God dat de zonden van de hele wereld wegneemt. Vooruitziend op deze daad, verbond Johannes de mensen door middel van bekering en waterdoop, met God. De ongehoorzamen werden gekeerd tot de gezindheid van de rechtvaardigen, om zo een volk voor de Heer te verzamelen (Lucas 1:17). Vervolgens waren zijn woorden als een oordeel, scheiding makend tussen goed en kwaad, bepalend voor leven en dood. Want sprak hij niet over een gereedliggende bijl die ieder leven dat voor God vruchteloos bleef en niet beantwoordde aan de bekering, zou omhakken?
Johannes onthoofd door de dochter van Herodes
En tenslotte bestreed ook hij zijn specifieke vijanden, wat hem letterlijk het hoofd kostte. Levend op de grens tussen oud en nieuw verbond was zijn werk dichter bij Gods doel dan tijdens die in Achab’s tijd. Hij kon immers roepen: ‘het Koninkrijk van de hemelen is bij u gekomen!’ Nog slechts één stap en de definitieve en blijvende Elia zou verschijnen.
De gemeente: dienstknecht van de Heer
Niemand minder dan Jezus zelf heeft gezegd: ‘Elia zal nog komen’ (Matth.17:10-13). Zijn antwoord kwam op een vraag van de leerlingen die ook met dit probleem zaten. Drie van hen hadden zojuist in een visioen op de berg van verheerlijking Elia gezien. Begrijpelijk dat zij in de knoop raakten met het een en ander. Hun rabbi was de Christus, maar Elia zou toch vóór Hem komen. Na de uitleg van de Heer over Johannes de Doper bleef er echter toch nog een belofte van Elia’s komst. Dat wordt dus de derde keer. Gezien de aard van dit optreden zal er weer sprake zijn van verzoening, oordeel en overwinning. Omdat God van tevoren erop bedacht is geweest de hele schepping te redden en te herstellen, zal die laatste Elia verschijning een wereldomvattend gebeuren moeten worden. Er zal een medewerker van God geopenbaard worden die alle stammen, talen en natiën kan bereiken en bewerken.
Jezus met zijn gemeente
Dit grootste van alle goddelijke handelingen, deze universele Elia, komt tevoorschijn in de gestalte van de gemeente. Wel te verstaan: hoofd met lichaam, Jezus met de gelovigen. Deze zijn immers met pezen en banden, onafscheidelijk, eeuwig met elkaar verbonden. Het is de uiteindelijke, enige goddelijke partner. Ze is geschapen om Zijn plan uit te voeren. Haar oorsprong ligt in Jezus Christus. Hij begon en onder zijn voortdurende leiding zetten de volgelingen het werk voort om te voltooien. Hij bracht de volledige en eeuwige verzoening tot stand, door zelf als offer te sterven.
Ten tweede is ook zijn Woord oordelend, scheiding makend tussen licht en duisternis. Beslissend voor dood of leven. En als laatste is Hij de volkomen machthebber en overwinnaar over de vijanden, satans demonen in de hemelse gewesten. Hij is de derde, de grotere en volmaakte concentrische cirkel rond het middelpunt van het Elia principe. Is het dan te verwonderen dat op de berg van verheerlijking juist die profeet Hem verschijnt?
Jezus is tijdens zijn werkzame leven van drie en een half jaar alles begonnen te doen wat God voor zijn beschadigde schepping ontworpen had. Zijn tijd was te beperkt en het gebied te klein om de hele wereld te bewerken. Daarvoor had de hemelse Vader een laatste concept, een laatste en buitenste cirkel van zijn redding brengende genade. De Zoon had de opdracht om zijn woorden en werken door te geven aan zijn leerlingen, die als een samen sluitend geheel, als een ongedeeld lichaam zich zouden presenteren aan een verloren mensheid. De gemeente moet in de voetsporen van de Meester wandelen. Verzoenend en scheiding makend door Gods Geest. Overwinnend in de hemelen.
Het ambt van verzoening in de kracht van Elia
De gemeente staat vandaag in de geest en ‘in de kracht van Elia’. Door de inspiratie van God, wekt zij deze gezindheid weer in haar op. Vandaag in de eenentwintigste eeuw. Gods Geest spreekt door haar getuigenis heen over zonde, gerechtigheid en oordeel. Zij is de gezant van Christus, alsof God door haar mond roept: ‘Laat u met Hem verzoenen’. In haar priesterlijke functie herstelt zij de relatie tussen Schepper en schepping. In haar Koninklijke status heerst zij over al de geestelijke vijanden van het geschapene. Zij oefent haar rechterlijke macht uit in zaken van leven en dood:
- ‘Of weet u niet dat de heiligen de wereld en de engelen zullen oordelen?’
- ‘Zij is de Elia die komen zal en die alles zal herstellen’ (Matth.17:11).
De wijsheid van God
Wij ontmoeten de gemeente in ‘het heetst van de strijd en op het toppunt van heerlijkheid’. Zij doet de grotere werken, zodat door middel van de gemeente de veelkleurige wijsheid van God bekend wordt gemaakt in de hemelse gewesten. In haar is de redding. In en door haar heen werkt de uitgestoken hand van God tot de mens. Daarom wacht de schepping met reikhalzend verlangen op haar openbaar wording (Rom.8:19). Op de grootste Elia aller tijden. De gemeenten van Jezus Christus die alles zullen herstellen!