Een opmerking gelezen op een ‘christelijke’ website:
- ‘Catechismus zou mensenwerk zijn, akkoord. Wat is een preek van een dominee? Wat is een artikel op de site van u? Mensenwerk, maar zowel de dominee als uw redactie spreken uit en over het Woord van God. Zo zie ik ook de opstellers van de Heidelbergse Catechismus spreken uit en over Gods Woord. Als u de catechismus naleest, zult u zien, dat achter ieder antwoord de nodige teksten staan, die als bewijsmateriaal moeten dienen voor wat wordt beweerd. U meent dat de catechismus vanaf zondag 2 al op een dwaalspoor raakt, namelijk met de vraag: ‘Waaruit kent u uw ellende? en het antwoord: ‘Uit de wet van God’. Maar in Romeinen 3:20 staat letterlijk: ‘Want wet doet zonde kennen’.
Onze reactie
Wanneer we iemand zouden vragen, waaruit hij zijn ellende kent, zou het antwoord kunnen luiden: door mijn benarde maatschappelijke situatie; door mijn ernstige ziekte die mij tot invalide maakt; door mijn moeilijkheden in mijn gezin of door mijn gedrag. Ellende is dus een zeer ongunstig en ongewenst leefklimaat, waarin een mens kan leven. Het woord betekent naar zijn afleiding ‘uitlandig’, buitenslands verkerende (‘el’ staat in verband met ‘elders’ en ‘lende’ met ‘land’). Letterlijk betekent het dus:
- ‘Zoals iemand zich in een vreemd land voelt, dus ‘unheimisch’ en onaangepast’.
Iemand kent zijn ellende niet uit de wet van God, want velen weten zich ellendig, ook al kennen ze de wet van God niet. De wet leert geen ellende, maar doet zonde kennen (Rom.3:20). In de Statenbijbel die de briefschrijver citeert, komt het woordje ‘ellende’ in het Nieuwe Testament niet voor, terwijl het in de Nieuwe Vertaling in Romeinen 3:16 en Jacobus 4:9 geen synoniem is voor ‘zonde’.
Fatsoenlijke zondaars: een typisch verschijnsel in alle kerken
Waar de geest van de mens (die de drager van de wetten van God is) niet meer spreekt, heeft hij, omdat zijn geweten zwijgt, van buitenaf een wet nodig. Zij is daarom ‘niet ingesteld voor de rechtvaardigen, maar voor goddelozen en tuchtlozen’ (1 Tim.1:9). Dezen leren dus door de wet die tot hen komt, ‘zonde kennen’. Daarom is de wet alleen in staat de uiterlijke mens presentabel te maken. Zij maakt dus fatsoenlijke zondaars. Een typisch verschijnsel binnen de kerken!
De innerlijke mens wordt echter niet gereinigd en verlost, omdat de wet geen rekening houdt met de onzienlijke wereld en met de dwang en de verleiding van satans demonen. Al steelt de mens niet, daarom is hij nog niet eerlijk of vrij van hebzucht. Al pleegt hij geen overspel, daarom is zijn hart nog niet rein. De wet toont alleen aan wat zonde is voor zover het kwaad door de werken in de zichtbare wereld komt. De wet is echter nooit in staat iemand rechtvaardig te maken naar de inwendige mens. Al hoest men de tien geboden 52 keer per jaar op als mantra; dit in grote tegenstelling met het bloed en de kracht van Jezus Christus, die de mens van alle schuld en zonden bevrijden!
De Heidelbergse Catechismus hoort bij ‘De drie formulieren van enigheid’, die bedoeld waren als ‘een akkoord van kerkelijke gemeenschap’, maar die niet ‘het minste gezag over de ‘consciënties’ mogen bezitten, want dat heeft ‘alleen Gods eigen Woord’, schreef Abraham Kuyper in 1897. De catechismus geeft de visie op de Woorden van God weer van kerken, waarvan twee vertegenwoordigers ruim vier eeuwen geleden(!) dit boekje samenstelden. Dit was in een tijd waarin het geestelijke leven juist aan het einde van de middeleeuwen minimaal was. Het terugvinden van de Bijbelse waarheden beperkte zich praktisch alleen tot de rechtvaardiging door het geloof. Die rechtvaardiging door het geloof was het eerste voedsel voor het nieuwe geloofsleven en toch weten veel ‘zonen van de reformatie’ nog steeds niet zeker of zij bij de rechtvaardigen horen.
Het leugenboekje nog steeds aanbeden!
Door de catechismus te aanbidden, is de ontwikkeling van het geestelijke leven afgeremd, want de volle waarheid kan men er niet in vinden. Het is wel opvallend, dat men eeuwen lang bijna de helft van de preken wijdt aan de verklaring van de 52 ‘zondagen’ van de catechismus. Het antwoord in die catechismus over het geloof in Gods Geest wordt helaas maar in twee zinnen afgeraffeld.
De door mensen verzonnen babybesprenkeling
Wat de tekstverwijzingen betreft, is het bijvoorbeeld wel eens goed om die verzen op te zoeken, die de babybesprenkeling zouden moeten bevestigen. Het opgegeven aantal is wel indrukwekkend, maar er wordt geen enkel Bijbelgedeelte aangehaald waarop het antwoord zou kunnen berusten. Wanneer dan ook in dit verband nog sprake is van ‘een verbond van God’ (of met Abraham…) dan is deze uitdrukking juist de oorzaak van een groot aantal scheuringen in de gereformeerde gezindte. Wat zijn ‘verbondskinderen’ en hoeveel ‘verbonden’ kent men? Hier lopen de meningen tussen de verschillende kerken sterk uiteen. Het is trouwens geen wonder dat vandaag zo vrijmoedig met de catechismus omgesprongen wordt. Ieder interpreteert haar naar eigen smaak.
‘Prekenplagiaat verhindert stem van God te horen’
Dat daarbij het maken van een preek toch een zware klus, is die tot plagiaat kan leiden kan men lezen in het bericht wat wij op internet tegenkwamen:
- ‘Predikanten downloaden of kopiëren soms grote delen van hun preken van het internet. Ik hoorde onlangs dat in een gemeente kort na elkaar dezelfde preek werd gehouden. Niet door een ouderling die zich bij het preek lezen vergiste, maar door twee dominees die dezelfde preek van internet hadden gedownload. Ik weet dat tijdnood je wanhopig kan maken. Ik weet dat de leegte in je hart het je soms zelfs onmogelijk maakt om een tekst te vinden. Ik weet wat het is om tot in de zaterdagnacht met een hart vol zelfverwijt te zwoegen en te worstelen en dan vaak op zondagmorgen onverdiend verrast te worden. Maar broeders, plagiaat (ook van een halve preek of van een paragraaf) is diefstal. Voorspelbaarheid en plagiaat zijn symptomen, niet alleen van luiheid, maar ook van geestelijke armoede, van onvermogen om de stem van God te horen.’
Het verschil van de catechismus met een preek of ‘toespraak’ is, dat de beide laatste niet bindend worden gesteld, noch voor het optreden in een kerk, noch bijvoorbeeld voor een benoeming aan een christelijke school, terwijl er dus heel veel gewichtigheid aan een preek over de Heidelberger wordt gehangen.
Ellende, droogte, onvruchtbare jaren, ziekte…
Tenslotte leert de catechismus dat alle ellende, droogte, onvruchtbare jaren, ziekte, mazelen (inmiddels ook corona), armoede en alle dingen, niet alleen van de duivel komt, maar ook van God Zelf (Zondag 10). Als iemand in dit verband aanhaalt: ‘is er een kwaad in de stad dat de Heer niet doet?’, zou men daaruit kunnen concluderen dat alle kwaad van God komt. Ieder die deze leugen leert zou zich daarom eens moeten verdiepen in het hoofdstuk God is enkel goed.
- Wij kunnen echter aantonen dat uit de ‘Zon van de gerechtigheid’ geen duisternis kan komen, maar dat we via deze ‘free ticket to ride’ in aanraking komen met de fundamentele leugens van satan. Wakker worden!